Jak jeździć rowerem
17 września 2012

mala fotka

Po pierwsze – na odpowiednim, odpowiednio przygotowanym rowerze i w odpowiednim ubraniu. O tym więcej tutaj i tutaj.

Po drugie – zgodnie z przepisami i bezpiecznie.

Rowerzysta ma obowiązek stosować się do przepisów ustawy Prawo o Ruchu Drogowym (PoRD, Dz.U. 2005 nr 108, poz. 908, z późn. zm.; istotne zmiany dotyczące ruchu rowerów zostały wprowadzone nowelą ogłoszoną w Dz.U. 2011 nr 92 poz. 530, tekst jednolity jest dostępny tutaj) oraz do znaków i sygnałów drogowych (rozporządzenie o znakach i sygnałach drogowych - Dz.U. 2002 nr 170 poz. 1393 z pózn. zm). Niektóre obowiązujące przepisy ruchu drogowego wynikają wprost z Konwencji Wiedeńskiej o Ruchu Drogowym (Dz.U.1988 nr 5 poz. 40 i 44) oraz Konwencji Wiedeńskiej o Znakach i Sygnałach Drogowych (Dz.U.1988 nr 5 poz. 42), które w polskim systemie prawnym stosują się bezpośrednio.

Podstawowe zasady, których rowerzysta powinien przestrzegać to:

  • ruch prawostronny: rowerzysta powinien jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni (art. 16 ust. 1 i 4 ustawy PoRD);
     
  • obowiązek korzystania z drogi dla rowerów lub pasa ruchu dla rowerów jeśli są wyznaczone dla kierunku w którym jedzie lub zamierza skręcić (art. 33 ust. 1 PoRD, patrz też uwagi poniżej);
     
  • obowiązek korzystania z pobocza nadającego się do jazdy (art. 16 ust. 5 ustawy PoRD); 
     
  • rowerzysta powinien zawczasu wyraźnie sygnalizować manewry, które zamierza wykonać (art. 22 ust. 5 ustawy PoRD i art. 14 ust. 3 Konwencji Wiedeńskiej o Ruchu Drogowym, który precyzuje, że rowerzysta sygnalizuje zamiar skrętu wyciągniętą w bok ręką)

Jazda „możliwie blisko prawej krawędzi jezdni” nie oznacza jazdy tuż przy krawężniku. Trzeba brać poprawkę na otwierające się drzwi zaparkowanych samochodów, dziury w jezdni i inne przeszkody. Zahaczenie pedałem o krawężnik może doprowadzić do wywrócenia rowerzysty i niebezpiecznego wypadku. Bezpieczna odległość to około 1 m od krawężnika - a nawet dalej. Wtedy rowerzysta ma większe pole manewru jeśli zauważy przeszkodę. Będzie ją mógł ominąć z prawej, a nie tylko lewej strony. Studzienki kanalizacyjne powinno się omijać zawsze z lewej strony. Jeśli nie ma krawężnika, przy jezdni nie parkują samochody a nawierzchnia jest w doskonałym stanie – można jechać bliżej krawędzi jezdni (np. na drogach zamiejskich). Jeśli w jezdni znajduje się torowisko tramwajowe położone przy jej krawędzi a ruch rowerów jest na nim dopuszczony, rowerzysta powinien jechać tam, gdzie jest najszerzej (zwykle - między szynami, a nie między skrajną szyną a krawężnikiem), aby mieć jak największe pole manewru. Odrębny przepis (art.16 ust. 7 PoRD) dopuszcza jazdę środkiem pasa ruchu na skrzyżowaniu i bezpośrednio przed nim, jeśli pas ruchu umożliwia opuszczenie skrzyżowania w więcej niż jednym kierunku.

Z wielu stron słychać głosy, że miejsce rowerzysty „nie jest na jezdni”. To nieprawda. Rowerzysta jest pełnoprawnym uczestnikiem ruchu i zwykle ma prawo jechać jezdnią. Słyszy się też, że rowerzysta ma „obowiązek korzystać ze ścieżki rowerowej”. To tylko część prawdy. Przepis ustawy mówi o tym obowiązku warunkowo – „jeśli jest ona wyznaczona dla kierunku w którym rowerzysta jedzie lub zamierza skręcić”. To znaczy, że droga (lub pas ruchu) dla rowerów musi być wyznaczona po prawej stronie jezdni, aby rowerzysta miał obowiązek z niej korzystać.

Wynika to między innymi z art. 1 pkt. z) Konwencji Wiedeńskiej o Ruchu Drogowym (Dz. U. 1988 nr 5 poz. 40 i 44), który stwierdza, że określenia „kierunek ruchu” oraz „odpowiadający kierunkowi ruchu" oznaczają prawą stronę, jeżeli zgodnie z ustawodawstwem krajowym kierujący pojazdem jest obowiązany wymijać inny pojazd po swojej lewej stronie; w przeciwnym razie określenia te oznaczają lewą stronę”. Tam też (po prawej stronie) musi być umieszczony znak drogowy oznaczający drogę dla rowerów.

O tym, czy coś jest drogą dla rowerów stanowią wyłącznie znaki drogowe (droga dla rowerów i pieszych również jest drogą dla rowerów). Rowerzysta – tak jak każdy kierujący - ma obowiązek stosować się do znaków drogowych umieszczonych po prawej stronie jezdni (oraz nad pasem ruchu; wtedy stosują się tylko do tego pasa ruchu; znaki umieszczone po lewej stronie jezdni stanowią powtórzenie tych po prawej lub o ich umieszczeniu tam decydują przepisy szczegółowe - a takiego dla znaku "droga dla rowerów nie ma).

Wynika to wprost z paragrafu 2. ust. 1 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. 2002 nr 170 poz. 1393). Jeśli droga dla rowerów lub rowerów i pieszych jest wyznaczona znakiem nakazu umieszczonym po lewej stronie jezdni, to o ile po prawej stronie nie ma znaku „zakaz ruchu rowerów”, rowerzysta może jechać jezdnią. Jeśli po prawej stronie znajduje się nieprawidłowo oznaczona droga dla rowerów lub rowerów i pieszych (nie ma znaków nakazu, pionowych), to rowerzysta również nie ma obowiązku z niej korzystać.

Kierujący pojazdem ma obowiązek stosować się do znaków drogowych a nie do ich braku. Nie może być podstawą zachowań na drodze wiedza inna niż wynikająca wprost z przepisów i znaków i sygnałów drogowych (np. wynikająca z doświadczenia życiowego lub lektury internetu świadomość, że 100 metrów w bok istnieje droga dla rowerów).

Gdyby rowerzysta miał obowiązek korzystać z drogi dla rowerów znajdującej się po lewej stronie jezdni, to oznaczałoby to konieczność skrętu w lewo czyli przecięcia osi jezdni i zajechania drogi znacznie szybciej jadącym samochodom. Tymczasem skręt w lewo w połączeniu z nieprawidłową zmianą pasa ruchu jest drugą najczęstszą przyczyną wypadków powodowanych przez rowerzystów. W 2011 roku z powodu nieprawidłowo wykonanego skretu w lewo lub zmiany pasa ruchu - 20% takich wypadków - zginęło aż 47 rowerzystów, czyli ponad 30% ofiar śmiertelnych wypadków, które spowodował sam rowerzysta.

W dodatku przepis ten musiałby obowiązywać zarówno na jezdni jedno- jak i np. czteropasowej, zarówno w dzień jak i w nocy czy deszczu kiedy zauważenie jakiegokolwiek znaku umieszczonego po lewej stronie jezdni jest trudne lub niemożliwe. Znana w teorii prawa zasada racjonalności prawodawcy wyklucza na tej podstawie, aby droga dla rowerów wyznaczona po lewej (przeciwnej do kierunku ruchu) stronie jezdni była dla rowerzysty obowiązkowa, nawet jeśli ktoś odpowiednie przepisy odczytuje odmiennie niż zostało to powyżej przedstawione.

Podobnie jest w przypadku pasów ruchu dla rowerów (w odróżnieniu od dróg dla rowerów, stanowią one część jezdni!). Jeśli na jezdni jest wyznaczony pas ruchu po jej lewej stronie to rowerzyście nie wolno po nim jechać. Ma obowiązek jechać prawą stroną jezdni a nie pasem ruchu dla rowerów. UWAGA: czasem po lewej stronie jezdni jednokierunkowej lub przy osi jezdni dwukierunkowej może być wyznaczony pas ruchu dla rowerów do skrętu w lewo, ale o tym informują odpowiednie znaki drogowe, umieszczone po prawej stronie jezdni lub na tym pasie. Jeśli na przykład na pasie ruchu dla rowerów w jezdni umieszczone są strzałki kierunkowe oznaczające skręt w lewo, to rowerzysta który zamierza skręcić w lewo ma obowiązek jechać tym pasem.

Pobocze nadające się do jazdy (a tylko z takiego rowerzysta ma obowiązek korzystać) to przede wszystkim pobocze utwardzone (asfaltowe), równe i czyste. Jazda po nawierzchni w której rower się zapada i buksuje a w zimie - ślizga grozi utratą równowagi i przewróceniem się na jezdnię.

Zamiar skrętu lub zmiany pasa ruchu rowerzysta sygnalizuje wyciągniętą w bok ręką odpowiadającą kierunkowi, w który zamierza jechać. Powinien to uczynić przez co najmniej kilka sekund przed manewrem, upewniając się jednocześnie, czy z tyłu nie nadjeżdża pojazd, który chce go wyprzedzić. Podczas samego manewru konieczne może być trzymanie kierownicy oboma rękami, aby nie utracić równowagi na nierównościach. Rowerzysta nie powinien skręcać „na słuch” i sygnalizować zamiar w każdym przypadku, kiedy zamierza skręcić lub zmienić pas ruchu. Może się bowiem okazać, że jedzie za nim inny rowerzysta albo bardzo cichy samochód.

Korzystając z jezdni rowerzysta powinien zwracać szczególną uwagę na następujące sytuacje:

  • Skręt w lewo z jezdni z pierwszeństwem lub na zielonym świetle (zwłaszcza w przypadku jezdni wielopasowych). Jest to manewr potencjalnie niebezpieczny, często niewygodny i trudny do wykonania, zwłaszcza na szerszych ulicach z dużym i szybkim ruchem samochodowym. Rowerzysta „zajeżdża” drogę szybko jadącym na wprost samochodom i często ma trudności z oceną szybkości i odległości znajdujących się za nim pojazdów. Planując trasę, należy unikać skrzyżowań na których trzeba skręcić w lewo z ruchliwej jezdni, zwłaszcza o dwóch lub więcej pasach ruchu. Skręt w lewo jest bezpieczny tylko jeśli pojazdy muszą się zatrzymać na podporządkowaniu (nie na światłach – rowerzysta może trafić na zielone!) oraz na małych rondach jeśli rowerzysta jedzie na nich środkiem pasa ruchu.
     
  • Przekraczanie skrzyżowań na pierwszeństwie (!). Rowerzysta często porusza się blisko prawej krawędzi jezdni, gdzie jest gorzej widoczny (kierowcy patrzą się z reguły tam, gdzie spodziewają się innego samochodu), a w nocy i warunkach gorszej widoczności jego przepisowe oświetlenie jest znacznie słabsze niż innych pojazdów. Dodatkowo, nisko umieszczone oświetlenie przednie rowerzysty może być zasłonięte nieprawidłowo (blisko skrzyżowania) parkującymi samochodami lub innymi przeszkodami. W tej sytuacji rowerzysta może, a nawet powinien, jechać środkiem pasa ruchu („szeroko”) aby być lepiej widocznym. Taka jazda dodatkowo zabezpiecza rowerzystę przed wyprzedzaniem „na gazetę” i zajeżdżaniem mu drogi.
     
  • Pozycja na drodze zbyt blisko prawej krawędzi jezdni. Jadąc wzdłuż parkujących samochodów rowerzysta powinien brać pod uwagę, że każdy z nich może nagle otworzyć drzwi lub ruszyć, zajeżdżając mu drogę. W przypadku parkowania tzw. ukośnego lub prostopadłego, rowerzysta musi szczególnie uważać na cofające (opuszczające parking) pojazdy oraz tylne drzwi samochodów typu kombi lub van, które są słabo widoczne a otwarte - znajdują się na wysokości głowy rowerzysty. Nierówności na drodze mogą powodować utratę równowagi lub konieczność szybkiego skrętu w lewo, co grozi zderzeniem z innymi pojazdami. Jeśli nie parkują samochody, rowerzysta może też zaczepić pedałem o krawężnik. W takich przypadkach rowerzysta powinien jechać „szeroko” - daleko od krawędzi jezdni. Podobnie „szeroko” rowerzysta powinien jechać jeśli samochody parkują przy krawędzi jezdni w dużej odległości od siebie, np. co kilkadziesiąt metrów. Wjeżdżając między nie rowerzysta (np. żeby ułatwić jadącym za nimi samochodom wyprzedzanie) zakłada pułapkę na samego siebie. Przed kolejnym parkującym samochodem będzie musiał wjechać „szeroko” na jezdnię, co może zaskoczyć kierowcę samochodu jadącego tuż za nim. Rowerzysta zawsze powinien jechać możliwie prosto, w stałej odległości od krawędzi jezdni.

Korzystając z drogi dla rowerów poza jezdnią rowerzysta wydaje się być bezpieczny. Separacja ruchu rowerowego i samochodowego eliminuje ryzyko zderzeń tylnych (najechania na rowerzystę czy potrącenia podczas wyprzedzania). Jednak rowerzysta napotyka na inne pojazdy na skrzyżowaniach i tu występuje ryzyko wypadku lub kolizji.

Pierwszeństwo na przejeździe dla rowerzystów ustalają znaki drogowe. Rowerzysta jadący drogą dla rowerów wzdłuż jezdni z pierwszeństwem ma pierwszeństwo przed pojazdami wyjeżdżającymi z dróg poprzecznych (stanowią o tym znaki drogowe umieszczone na wlotach poprzecznych). Jeśli droga dla rowerów przecina jezdnię drogi z pierwszeństwem, przed przejazdem dla rowerzystów powinien być umieszczony odpowiedni znak drogowy lub rowerzysta powinien stosować się do znaku umieszczonego przy jezdni. UWAGA: jeśli droga dla rowerów jest dwukierunkowa i rowerzysta nadjeżdża z prawej strony pojazdu na drodze podporządkowanej, powinien liczyć się z tym, że kierujący samochodem zaniedbał spojrzenie w jego kierunku. Rowerzysta we własnym interesie powinien upewnić się że jest widziany!

Rowerzysta jadący na wprost ma pierwszeństwo przed pojazdem jadącym tą samą drogą i zmieniającym kierunek – i to zarówno jeśli rowerzysta jedzie jezdnią, jak i po drodze dla rowerów obok jezdni (art. 27 ust. 1a ustawy PoRD, także art. 25 ust. 1 PoRD). Ta sytuacja nie zawsze jest oczywista dla wszystkich uczestników ruchu i w swoim interesie rowerzysta powinien zwrócić szczególną uwagę na inne pojazdy, stosując zasadę ograniczonego zaufania. W wielu przypadkach geometria zarówno drogi dla rowerów jak i jezdni ogólnodostępnej nie odpowiadają przepisom i oznakowaniu, co wynika z zaniedbań zarządców dróg. Jest tak na przykład na rondach wyposażonych w drogi dla rowerów (rowerzysta ma na nich co do zasady pierwszeństwo przed pojazdami opuszczającymi rondo na podstawie art. 27 ust. 1a ustawy, a przed wjeżdżającymi na rondo - na podstawie znaków drogowych) a także łącznic (rozwidleń jezdni nie stanowiących samodzielnego skrzyżowania). Tutaj rowerzysta musi bardzo uważać i liczyć się z tym, że inne pojazdy będą wymuszać na nim pierwszeństwo. UWAGA: jeśli na drodze dla rowerów ustawione są znaki odbierające pierwszeństwo (A-7 "ustąp pierwszeństwa" lub B-20 "stop") to rowerzysta oczywiście musi się do nich zastosować. Znaki drogowe są ważniejsze niż zasady ogólne.

Rowerzysta ze względu na cechy charakterystyczne pojazdu, którym kieruje nie musi stosować się do niektórych przepisów ogólnych. Między innymi:

  • Może wyprzedzać powoli jadące pojazdy inne niż rower lub wózek rowerowy z ich prawej strony (art. 24 ust. 12 PoRD). Obowiązują go jednak ogólne przepisy dotyczące wyprzedzania: musi być odpowiednio dużo miejsca, dostateczna widoczność i rowerzysta nie może nikomu utrudniać ruchu. Oczywiście, może też wyprzedzać z lewej.
     
  • Może omijać stojące pojazdy z ich prawej strony (art. 23 PoRD) zachowując odpowiednią odległość. Omijanie z lewej jest dozwolone tylko wtedy, jeśli pojazd nie sygnalizuje zamiaru skrętu w lewo (art. 23 ust. 1 pkt 2).
    UWAGA: choć przepisy tego nie precyzują, rowerzysta pod żadnym pozorem nie powinien ani wyprzedzać ani omijać z prawej strony dużych pojazdów: samochodów ciężarowych, autobusów itp. Mogą one rozpocząć manewr skrętu (lub zjechać na pobocze) gdy rowerzysta podczas wyprzedzania (omijania) znajduje się w martwym polu widzenia kierowcy.
     
  • Na skrzyżowaniu i bezpośrednio przed nim może jechać środkiem pasa ruchu (art. 16 ust. 7 PoRD). W ten sposób uniemożliwia wyprzedzanie w obrębie tego pasa i zajeżdżanie drogi, a także jest lepiej widoczny na jezdni. "Bezpośrednio przed skrzyżowaniem" należy rozumieć w ten sposób, że manewr ten jest dopuszczalny wszędzie tam, gdzie na jezdni wyznaczono oznakowaniem poziomym pasy ruchu do jazdy w odpowiednim kierunku lub odcinek co najmniej 30-50 m przed skrzyżowaniem, gdzie rowerzysta musi zająć odpowiednie miejsce na jezdni. UWAGA: ten przepis obowiązuje wyłącznie jeśli z pasa ruchu można opuścić skrzyżowanie w więcej niż jednym kierunku (np. na rondzie). W pozostałych przypadkach rowerzysta może i powinien jechać ok. 1 m od krawędzi jezdni lub linii dzielącej pasy ruchu.
     
  • Może jechać obok innego rowerzysty (rowerzystów) jeśli nie utrudnia to poruszania się innym uczestnikom ruchu albo w inny sposób nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego (art. 33 ust. 3a PoRD). W praktyce oznacza to, że jazda obok siebie jest dozwolona, jeśli na drodze nie ma dużego ruchu lub jeśli występuje ograniczenie prędkości do 30 km/godz. lub mniej. Na jezdni ograniczonej krawężnikami samochód, aby wyprzedzić rowerzystę niemal zawsze musi zjechać na sąsiedni pas ruchu. Jeśli na jezdni jest linia ciągła, samochód i tak nie może jej przekroczyć i wyprzedzić, zatem nie można mówić o „utrudnianiu”. Z pewnością utrudnianiem jest natomiast sytuacja, kiedy w obu kierunkach rowerzyści jadą obok siebie i samochody nie mogą ich wyprzedzić. Zawsze jednak warto być uprzejmym i przepuścić samochody. Jazda obok siebie zwykle nie jest możliwa na pasach ruchu dla rowerów w jezdni - są zbyt wąskie. W przypadku zatrzymania przez uprawnione organy w związku z jazdą obok siebie w sytuacjach przedstawionych powyżej jako dopuszczalne odmów przyjęcia mandatu – patrz dział porady prawne.
     
  • Może jechać obok innego pojazdu. UWAGA: ustawa co prawda wprost zabrania takiego manewru (art. 33 ust. 3 pkt. 1) ale ten przepis jest sprzeczny z art. 24 ust. 12 PoRD dopuszczającym wyprzedzanie przez rowerzystów powoli jadących pojazdów z ich prawej strony (patrz wyżej) i art. 24 ust. 6 PoRD wyłączającym w przypadku art. 24 ust. 12 zakaz zwiększania przez wyprzedzany pojazd prędkości. Pojazd wyprzedzany (samochód) może zwiększać prędkość i w rezultacie wyprzedzający rower będzie - przynajmniej przez pewien czas - jechał obok innego pojazdu. Należy też zauważyć, że żaden przepis ustawy PoRD nie zabrania kierującym innymi niż rower, wózek rowerowy czy furmanka jazdy obok innego pojazdu, w tym roweru, co powoduje asymetrię prawa. W przypadku zatrzymania przez uprawnione organy w związku z jazdą obok innego pojazdu w sytuacjach opisanych powyżej odmów przyjęcia mandatu – patrz dział porady prawne.
     
  • W ekstremalnych warunkach pogodowych (śnieg, silny wiatr, ulewa, gołoledź, gęsta mgła) wyjątkowo rowerzysta może korzystać z chodnika. Jest to również dopuszczone w każdym przypadku, jeśli pod opieką rowerzysty znajduje się dziecko do lat 10 kierujące samodzielnie rowerem. Ponadto ruch rowerów na chodniku jest dopuszczony warunkowo, jeśli na jezdni dopuszczona jest prędkość wyższa niż 50 km/godz. W tym ostatnim przypadku chodnik musi mieć co najmniej 2 m szerokości. Określa to art. 33 ust. 5 PoRD.
     
  • Może przewozić dzieci na rowerze na specjalnym foteliku (do lat 7, art. 33 ust. 2 PoRD) albo w ciągniętej przez rower przyczepie konstrukcyjnie przeznaczonej do ich przewozu (bez ograniczeń wieku, art. 63 ust. 3 pkt. 4 PoRD).
     
  • Może korzystać z opon zimowych z trwale umieszczonymi w nich elementami przeciwślizgowymi (kolcami) i to przez cały rok, niezależnie od stanu jezdni (czy jest na niej lód czy śnieg). Mówi o tym art. 60 ust. 4 pkt 2 PoRD.
     
  • Nie musi mieć włączonego oświetlenia w ciągu dnia. Nakaz korzystania ze świateł stanowiących obowiązkowe wyposażenie roweru (pozycyjnych) dotyczy jedynie jazdy w nocy, a w ciągu dnia - w tunelach oraz we mgle lub deszczu ("w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza, spowodowanej mgłą, opadami atmosferycznymi lub innymi przyczynami"). Nakaz jazdy z włączonymi światłami przez całą dobę dotyczy wyłącznie pojazdów, których obowiązkowe wyposażenie stanowią światła mijania, drogowe lub do jazdy dziennej. Podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 6 PoRD w połączeniu z par. 53 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wyposażenia technicznego pojazdów (Dz.U. 2003 nr. 32 poz. 262 z późn. zm.) a w przypadku mgły czy deszczu - art. 30 ust. 1 pkt. 2 PoRD.

UWAGA: kierowanie rowerem po spożyciu alkoholu i pod jego wpływem jest zabronione (podobnie jak pod wpływem „podobnie działających substancji” - narkotyków a także niektórych lekarstw). Wynika to z art. 54 ust. 1 pkt 1 PoRD. Stan po spożyciu (powyżej 0,2 promila alkoholu we krwi) to wykroczenie zagrożone karą do 14 dni aresztu lub grzywny do 5 tysięcy złotych oraz obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów (art. 87 Kodeksu Wykroczeń) a pod wpływem alkoholu (powyżej 0,5 promila) to przestępstwo zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku oraz obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów (art. 178a § 2 Kodeksu Karnego).  Nie ma znaczenia, czy rowerzysta w takim stanie porusza się po jezdni, drodze dla rowerów czy chodniku stanowiących część drogi publicznej. Zarówno brzmienie przepisu jak i wyroki Sądu Najwyższego wskazują jednak, że przepis ten nie powinien być stosowany poza drogami publicznymi (np. w parkach a także na niektórych drogach dla rowerów, patrz też tutaj). W praktyce jednak - poza ewidentnymi przypadkami takimi jak droga krajowa czy wojewódzka - nie ma możliwości określenia z góry, czy konkretne miejsce jest drogą publiczną czy nie. Przed badaniem alkomatem policjant ma obowiązek poinformować badanego, że ten może zażądać pisemnego protokołu z badania (podstawa prawna: Zarządzenie nr 496 Komendanta Głównego Policji z dnia 25 maja 2004 roku, Dziennik Urzędowy Komendanta Głównego Policji z 2004 roku nr 5 poz. 40 z pózn zm). Policja ma obowiązek na żądanie badanego taki protokół sporządzić, wskazując w nim między innymi powód przeprowadzonej kontroli. Patrz też dział porady prawne.

Pytania i odpowiedzi:

  • Czy muszę korzystać ze ścieżki rowerowej (drogi dla rowerów)? Nie zawsze. Jeśli jest wyznaczona znakiem pionowym umieszczonym z prawej strony jezdni – tak. Jeśli znak „droga dla rowerów” znajduje się z lewej strony jezdni, a z prawej strony jezdni (lub nad pasem ruchu) nie ma znaku „zakaz ruchu rowerów” - możesz jechać jezdnią. Również jeśli znak „droga dla rowerów” jest umieszczona po prawej stronie, ale daleko od jezdni (kilkanaście - kilkadziesiąt metrów) a na jezdni nie ma zakazu ruchu rowerów, możesz jechać jezdnią. Jeśli w związku z tym zatrzyma Cię policja - odmów przyjęcia mandatu, patrz dział porady prawne.
     
  • Czy muszę korzystać z drogi dla rowerów i pieszych? Tak samo, jak w przypadku drogi dla rowerów, patrz odpowiedź powyżej. Droga dla rowerów i pieszych nadal jest drogą dla rowerów. Ponadto w świetle Konwencji Wiedeńskiej o Znakach i Sygnałach Drogowych (Dz.U. 1986 nr 5, poz. 42) oraz rozporządzenia o znakach i sygnałach drogowych znak łączony „droga dla rowerów” i „droga dla pieszych” jest znakiem nakazu.
     
  • Czy muszę korzystać z drogi dla pieszych z dopuszczonym ruchem rowerów? Nie. Możesz również jechać jezdnią. Kombinacja znaku C-16 („droga dla pieszych”) z tabliczką T-22 („nie dotyczy rowerów”) nakłada obowiązek wyłącznie na pieszych; tabliczka dopuszcza ruch rowerów po tak oznaczonym chodniku pod warunkiem ustępowania miejsca pieszym (znak „droga dla pieszych” oprócz nakazu dla pieszych jednocześnie wyraża zakaz poruszania się po niej innych pojazdów, stąd wyłączenie tabliczką T-22). UWAGA: znak ten nie odnosi się do przejść dla pieszych, jazda wzdłuż po nich jest zabroniona.
     
  • Czy muszę jechać chodnikiem, jeśli na jezdni jest ograniczenie do 70 km/godz. lub wyższej? Nie. Przepis art. 33 ust. 5 pkt. 2 PoRD dopuszcza w takiej sytuację jazdę rowerem po chodniku, jeśli ma szerokość co najmniej 2,0 m ale nie zakazuje jazdy jezdnią.
     
  • Czy muszę korzystać z pasa ruchu dla rowerów? Tylko jeśli jest wyznaczony dla kierunku w którym jedziesz lub zamierzasz skręcić. UWAGA: pas ruchu dla rowerów jest zawsze jednokierunkowy (art. 2 pkt. 5a PoRD).   
     
  • Czy muszę korzystać ze śluzy dla rowerów? Nie. Możesz jechać jezdnią lub pasem ruchu dla rowerów, albo korzystać ze śluzy jeśli uznasz to za bezpieczne i wygodne (art. 33 ust. 1a PoRD).
     
  • Czy muszę korzystać z drogi dla rowerów jeśli jest nieprzejezdnia (np. zasypana śniegiem)? Jeśli da się po niej jechać – tak. Jeśli jazda po niej jest niemożliwa z powodu zwałów śniegu, a jezdnia obok jest sucha – nie, możesz jechać jezdnią. W razie konfrontacji z policją w przypadku nieprzejezności – odmów przyjęcia mandatu, patrz dział porady prawne.
     
  • Jak korzystać z kontrapasa (pasa „pod prąd” ulicy jednokierunkowej)? Tylko do jazdy „pod prąd”. Pasy ruchu dla rowerów są jednokierunkowe (art 2 pkt 5a PoRD), a kierujący rowerem ma obowiązek korzystać z nich tylko wtedy, jeśli są wyznaczone dla kierunku w którym jedzie lub ma zamiar skręcić (art. 33 ust. 1 PoRD). Ponadto ma obowiązek jechać przy prawej krawędzi jezdni (art. 16 ust. 1 i 4 PoRD).
     
  • Jeśli jadę pasem do skrętu w lewo (i tylko w lewo) to zgodnie z przepisami mam jechać lewym czy prawym skrajem tego pasa? Jeśli pas jest tylko do skrętu w lewo, to zgodnie z art. 16 ust. 1 i 4 PoRD należy jechać jego prawą stroną. Ale nie po linii dzielącej pasy, tylko około 1 m od tej linii (patrz porady w sprawie przepisu wymagającego jazdy "możliwie blisko prawej krawędzi jezdni"). A nawet nieco dalej  niż 1 m, czyli bliżej środka pasa, bo rowerzystę mogą wyprzedzać pojazdy jadące sąsiednim pasem ruchu z prawej strony i jazda zbyt blisko mogła by być niebezpieczna.
     
  • Czy mogę korzystać z buspasa (pasa ruchu dla autobusów)? Tylko jeśli dopuszczają to znaki drogowe. Jeśli nie dopuszczają - musisz jechać najbliższym sąsiednim pasem ogólnodostępnym obok buspasa, możliwie blisko prawej krawedzi jezdni. Jeśli ten ogólnodostępny pas znajduje się po lewej stronie buspasa, powinieneś jechać nim ok. 1 m od linii dzielącej pasy ruchu, bo z prawej będą wyprzedzać cię szerokie autobusy. Wiele osób wybiera jednak niezgodną z prawem jazdę buspasem bo jest w oczywisty sposób bezpieczniejsza (rowerzysta jest wyprzedzany tylko z jednej, lewej strony). Pamiętaj - kierowcy autobusów nie mają żadnego prawa "pouczać cię", zwłaszcza przez celowo nieostrożną jazdę. Takie zachowania należy zgłaszać na policję i do firmy przewozowej (wiele autobusów ma monitoring i rejestratory filmujące zdarzenia na drodze). Od pouczania jest policja. W razie konfrontacji z nią - odmów przyjęcia mandatu, patrz dział porady prawne.
     
  • W wąskiej ulicy ogólnodostępnej jest torowisko tramwajowe. Jak mam tamtędy jechać? W Polsce zwykle tramwaje mają rozstaw szyn 1435 lub 1000 mm. Jest to zwykle wystarczające do jazdy rowerem (choć nie zawsze wygodne). Rowerzysta w takiej sytuacji powinien jechać tam, gdzie jest szerzej i gdzie ma większe pole manweru - zwykle między szynami. Jeśli będzie jechał między krawężnikiem a skrajną szyną, może być narażony na kolizje z otwierającymi się drzwiami samochodów lub wyjeżdżającymi samochodami, a także pieszymi wchodzacymi na jezdnię. Unikanie kolizji w tej sytuacji wymaga nagłej ucieczki na środek torowiska. Przekraczanie szyny pod ostrym kątem jest niebezpieczne i grozi przewróceniem się rowerzysty. Dlatego radzimy jechać "szeroko", środkiem torowiska - minimalizuje to ryzyko kolizji i nie jest sprzeczne z przepisami, bo rowerzysta jedzie wówczas możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.
     
  • Czy mogę jechać rowerem po chodniku? Co do zasady - nie. Wyjątkowo po chodniku można jechać w ekstremalnych warunkach pogodowych (ulewny deszcz, śnieg, wiatr, gołoledź itp.) oraz opiekując się dzieckiem do lat 10 kierującym samodzielnie rowerem. Niekiedy chodnik jest oznaczony kombinacją znaków „droga dla pieszych z dopuszczonym ruchem rowerów” (patrz wyżej). Z chodnika można też korzystać, jeśli na przylegającej jezdni dopuszczona jest prędkość wyższa niż 50 km/godz. a jednocześnie chodnik ma więcej niż 2 m szerokości. UWAGA: we wszystkich tych przypadkach rowerzysta ma obowiązek ustępowania miejsca pieszym, a na przejściach dla pieszych musi zsiadać z roweru. Mówi o tym art. 33 ust. 5 i 6 PoRD.
     
  • Czy mogę jechać wzdłuż po przejściu dla pieszych? Nie. W takim przypadku musisz zsiąść z roweru i go przeprowadzić przez jezdnię. Możesz też włączyć się do ruchu na jezdni i zawrócić, ale jeśli na jezdni jest wyznaczony pas dzielący (podwójna ciągła) to mandat za jego przekroczenie jest wyższy, niż za jazdę wzdłuż po przejściu dla pieszych.
     
  • Kieruję rikszą (wózkiem rowerowym). Czy mogę korzystać z dróg dla rowerów i pasów ruchu dla rowerów? Nie, chyba że dopuszczają to w konkretnym miejscu znaki drogowe. Wózek rowerowy to wielokołowy pojazd podobny do roweru, ale jest szerszy niż 0,9 m, w związku z tym nie mieści się na pasach ruchu dla rowerów czy drogach dla rowerów i utrudniałby tam ruch rowerzystów.
     
  • Czy w ciągu dnia muszę mieć włączone oświetlenie? Nie. Przepis o używaniu oświetlenia przez całą dobę dotyczy wyłącznie pojazdów które muszą być wyposażone w światła mijania lub do jazdy dziennej (art. 51 PoRD). Obowiązkowym wyposażeniem roweru jest jedynie oświetlenie pozycyjne. Podstawa prawna: art. 51 ust. 6 PoRD w połączeniu z par. 53 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wyposażenia technicznego pojazdów (Dz.U. 2003 nr. 32 poz. 262 z późn. zm.). Ponadto oświetlenie roweru jest zbyt słabe by być widoczne w ciągu dnia w warunkach dobrej widoczności, istotna jest tu również mała wielkość kątowa źródła światła rowerowego.
     
  • Jak się powinno mówić: ścieżka dla rowerów, czy droga dla rowerów? W ustawie Prawo o Ruchu Drogowym występują dwa pojęcia: droga dla rowerów (poza jezdnią ogólnodostępną, oddzielona od niej konstrukcyjnie lub urządzeniami bezpieczeństwa ruchu drogowego) i pas ruchu dla rowerów (część jezdni ogólnodostępnej). „Ścieżka rowerowa” to pojęcie występujące w przepisach wykonawczych do ustawy Prawo Budowlane, nie mających zastosowania w rozstrzyganiu sporów dotyczących ruchu drogowego; oznacza zarówno drogę dla rowerów jak i pas ruchu dla rowerów.


Opracowanie: zespół ekspertów stowarzyszenia Miasta Dla Rowerów
 

Więcej praktycznych informacji:

co w poradniku:
  1. Porady rowerowe
  2. Jak jeździć rowerem
  3. Savoir vivre na drodze
  4. Jaki rower
  5. Jak ubrać się na rower
  6. Jak jeździć w deszczu
  7. Rowerem w zimie
  8. Jak chronić się przed kradzieżą roweru
  9. Rower jak członek rodziny, czyli jak żyć i mieszkać razem
  10. Porady prawne
lista pozostałych artykułów w dziale poradnik > dla rowerzystów : > rodz. 1
  1. Porady rowerowe
  2. Jak jeździć rowerem
  3. Savoir vivre na drodze
  4. Jaki rower
  5. Jak ubrać się na rower
  6. Jak jeździć w deszczu
  7. Rowerem w zimie
  8. Jak chronić się przed kradzieżą roweru
  9. Rower jak członek rodziny, czyli jak żyć i mieszkać razem
  10. Porady prawne
login
logos