Wymiana łańcucha chroni kasetę, zębatki korby i kółka przerzutki przed przyspieszonym zużyciem. Potrzebujesz przede wszystkim skuwacza, a przy połączeniu na spinkę także szczypiec do spinek. Najwięcej uwagi poświęć dopasowaniu długości – zbyt krótki łańcuch może uszkodzić tylną przerzutkę.
Przygotowanie do wymiany łańcucha
Łańcuch jest częścią eksploatacyjną. Jego zużycie najlepiej sprawdzić przymiarem, a nie wyłącznie przebiegiem. Wpływ na trwałość mają między innymi warunki jazdy, czyszczenie, smarowanie i liczba przełożeń. Orientacyjny przebieg rzędu 3000–5000 km nie zastępuje pomiaru, ponieważ w rowerze MTB zużycie może postępować znacznie szybciej niż w rowerze szosowym.
Jeżeli zęby przymiaru całkowicie wpadają między ogniwa, łańcuch najpewniej kwalifikuje się do wymiany. Przed rozpoczęciem pracy sprawdź też liczbę rzędów kasety lub wolnobiegu i kup łańcuch zgodny z tym napędem.
Do pracy przygotuj następujące akcesoria:
- skuwacz do łańcucha,
- szczypce do spinek albo kombinerki, jeśli łańcuch jest łączony spinką,
- przymiar do oceny zużycia,
- odtłuszczacz, szmatkę i rękawiczki ochronne.
Dobór narzędzi zależy od sposobu łączenia łańcucha:
| Typ łańcucha | Niezbędne narzędzia | Uwagi |
|---|---|---|
| Łańcuch ze spinką | Szczypce do spinek, opcjonalnie skuwacz | Spinka służy do rozpięcia i ponownego połączenia łańcucha. Sprawdź jej kompatybilność z liczbą rzędów. |
| Łańcuch łączony pinem | Skuwacz i nowy pin montażowy | Do ponownego połączenia potrzebny jest pin przeznaczony przez producenta do danego modelu łańcucha. |
| Każdy typ łańcucha | Odtłuszczacz, szmatka, przymiar | Odtłuszczacz ułatwia usunięcie zabrudzeń i ocenę stanu ogniw. |
Jak zdjąć stary łańcuch?
- Ustaw łańcuch na najmniejszej koronce kasety i najmniejszej tarczy z przodu. W napędach Shimano z włączonym sprzęgłem możesz je wyłączyć, aby zmniejszyć napięcie łańcucha.
- Obróć korbą tak, aby spinka znalazła się na dolnym odcinku łańcucha. Ułatwi to dostęp do połączenia.
- Jeśli łańcuch ma spinkę, włóż szczypce między jej rolki i ściśnij rękojeści. Płytki spinki powinny się przesunąć względem siebie, umożliwiając rozpięcie.
- Jeśli łańcuch nie ma spinki, umieść wybrane ogniwo w skuwaczu. Ustaw pin dokładnie na osi bolca narzędzia i powoli wypychaj go, aż łańcuch się rozłączy.
Stary łańcuch przeznaczony do wyrzucenia można rozkuć na dowolnym ogniwie. Jeżeli chcesz zachować go jako awaryjny, nie wypychaj pinu całkowicie, o ile konstrukcja łańcucha na to pozwala. Przy ponownym użyciu połączenie może jednak nie mieć pierwotnej wytrzymałości, dlatego bezpieczniej traktować stary łańcuch jako wzór długości, a nie część do ponownego montażu.
Jak dobrać długość nowego łańcucha?
Nowy łańcuch jest zwykle dłuższy od potrzebnego, więc trzeba go skrócić skuwaczem. Nie zgaduj długości. Możesz zastosować dwie metody, ale porównanie ze starym łańcuchem ma sens tylko wtedy, gdy poprzedni był prawidłowo dobrany.
- Rozłóż stary i nowy łańcuch obok siebie na równej powierzchni. Wyrównaj ogniwa od jednej strony i zaznacz na nowym miejscu skrócenia.
- Jeżeli stary łańcuch był rozciągnięty, nie kopiuj bezkrytycznie jego długości. Bezpieczniej użyć metody na największych zębatkach.
- Załóż nowy łańcuch na największą tarczę z przodu i największą koronkę kasety, ale nie przeplataj go przez tylną przerzutkę.
- Naciągnij oba odcinki i połącz ich końce tak, jakby łańcuch miał zostać zamknięty. Dodaj zapas wymagany przez instrukcję producenta napędu. W wielu typowych konfiguracjach stosuje się dwa pełne ogniwa, lecz dokładna wartość zależy od układu, przerzutki i długości tylnego trójkąta.
- Zaznacz ogniwo przeznaczone do usunięcia i skróć łańcuch skuwaczem. Zostaw możliwość wykonania końcowego połączenia zgodnego ze sposobem łączenia łańcucha.
Nie skracaj łańcucha „na styk”. Zbyt długi można jeszcze skrócić, natomiast zbyt krótki może ograniczyć pracę przerzutki, zwiększyć napięcie napędu i doprowadzić do uszkodzenia jej elementów.
W rowerze full suspension długość trzeba sprawdzać przy maksymalnym wydłużeniu układu, czyli w położeniu, w którym odległość między kasetą a tarczą korby jest największa. Jeśli nie wiesz, jak ustawić zawieszenie, skorzystaj z instrukcji producenta. Przy nietypowym napędzie także warto odwołać się do manuala Shimano, SRAM lub innego producenta.
Jak założyć i zapiąć nowy łańcuch?
- Przełóż łańcuch przez przednią tarczę i koronkę kasety. Jeśli rower ma przednią przerzutkę, poprowadź go przez jej wózek.
- Przeprowadź łańcuch przez tylną przerzutkę, omijając prawidłowo oba kółka wózka. Łańcuch nie może przechodzić po niewłaściwej stronie blaszki prowadzącej między kółkami.
- Sprawdź kierunkowość. W łańcuchu kierunkowym napisy albo oznaczenia montuje się zgodnie z instrukcją producenta, zwykle na zewnętrznej stronie. Niektóre łańcuchy Shimano oraz konstrukcje SRAM, takie jak FlatTop, wymagają konkretnego ustawienia. Zwykłe łańcuchy niekierunkowe można montować w dowolnym kierunku.
- Połącz końce łańcucha spinką albo pinem. Nie mieszaj elementów różnych systemów i sprawdź, czy spinka jest przeznaczona do właściwej liczby rzędów.
Przy montażu spinki połącz jej płytki zgodnie z oznaczeniem kierunku, jeśli takie występuje. Następnie zamknij spinkę szczypcami do spinek. W niektórych modelach można ją zatrzasnąć, ustawiając na górnym odcinku łańcucha, przytrzymując hamulec i mocno naciskając na korbę. Ta metoda wymaga jednak pewności, że spinka jest prawidłowo ustawiona. Niektóre spinki, między innymi PowerLock SRAM, są określane przez producenta jako jednorazowe. Stosuj się do oznaczeń na opakowaniu konkretnego modelu.
Łączenie pinem wymaga większej precyzji. Włóż nowy pin od strony wskazanej przez producenta i ustaw łańcuch stabilnie w skuwaczu. Wciskaj go prostopadle, kontrolując opór oraz głębokość osadzenia. Nie dokręcaj na siłę po przekroczeniu właściwego położenia. Połączenie powinno wyglądać jak sąsiednie piny, a połączone ogniwo musi zginać się bez wyraźnego oporu. W wielu łańcuchach Shimano stosuje się specjalny pin montażowy z prowadzeniem, którego nadmiar odłamuje się po osadzeniu. Skuwanie pinem wymaga wyczucia, dlatego spinka bywa prostszym rozwiązaniem, jeśli dany łańcuch ją dopuszcza.
Kontrola po wymianie i pierwsza jazda
Nowy łańcuch może mieć fabryczną warstwę ochronną, ale po montażu sprawdź jego stan i zastosuj smar przeznaczony do łańcuchów rowerowych. Jeśli jest mocno pokryty lepkim preparatem magazynowym, odtłuść go zgodnie z zaleceniami producenta, wysusz i dopiero wtedy nasmaruj. Nadmiar oleju wytrzyj z zewnętrznych powierzchni, ponieważ przyciąga kurz.
Przed wyjazdem wykonaj tę kontrolę:
- Spinka lub pin jest całkowicie zamknięty i osadzony na tej samej głębokości co sąsiednie połączenia.
- Każde ogniwo zgina się płynnie i nie tworzy sztywnego miejsca.
- Łańcuch jest prawidłowo przeprowadzony przez wózek tylnej przerzutki.
- Na wszystkich przełożeniach łańcuch pracuje bez przeskakiwania i nietypowych trzasków.
- Łańcuch jest nasmarowany, a nadmiar środka został wytarty.
Pierwsze kilometry przejedź spokojnie, obserwując pracę napędu. Jeżeli łańcuch przeskakuje mimo poprawnego montażu, kaseta lub zębatki korby mogą być już zużyte. Gdy nie masz właściwego skuwacza, nie potrafisz ocenić długości albo po wymianie pojawiają się problemy z pracą przerzutki, bezpieczniej zlecić kontrolę serwisowi.
