Regulacja tylnej przerzutki obejmuje trzy etapy: ustawienie ograniczników H i L, napięcie linki za pomocą baryłki oraz – w razie potrzeby – korektę śruby B. Najpierw sprawdź jednak hak przerzutki, linkę i pancerze. Krzywy hak może sprawić, że nawet staranna regulacja nie przyniesie efektu.
Co przygotować przed regulacją?
Rower ustaw tak, aby tylne koło mogło się swobodnie obracać. Najwygodniejszy będzie stojak serwisowy, ale możesz też unieść tył roweru w bezpieczny sposób. Do podstawowej regulacji potrzebujesz:
- Klucze imbusowe 3, 4 i 5 mm
- Śrubokręt krzyżakowy
- Środek do czyszczenia napędu i szmatkę
- Przyrząd do prostowania haka, jeśli chcesz dokładnie sprawdzić jego geometrię
Przed rozpoczęciem zrzuć łańcuch na najmniejszą koronkę kasety. Sprawdź, czy tylne koło jest prawidłowo osadzone i dokręcone, a kaseta nie ma luzu. Obejrzyj też linkę oraz pancerze. Załamany pancerz, zardzewiała linka albo wyraźny opór podczas pracy manetki mogą uniemożliwić precyzyjne ustawienie. W takim przypadku lepiej wymienić oba elementy przed regulacją.
Hak przerzutki musi być prosty. To element łączący przerzutkę z ramą. Nawet niewielkie skrzywienie zmienia położenie wózka względem kasety, dlatego biegi mogą działać poprawnie na jednej części kasety, a hałasować lub przeskakiwać na innej. Dokładną kontrolę wykonuje się przyrządem do prostowania haka. Oględziny od tyłu roweru mogą wykryć wyraźne odchylenie, ale nie zastępują pomiaru. Złamany hak lub taki, którego nie da się bezpiecznie wyprostować, wymaga wymiany albo wizyty w serwisie.
Jak ustawić śruby H i L?
Śruby ograniczników nie regulują płynności zmiany biegów. Wyznaczają skrajne położenia przerzutki, żeby łańcuch nie spadał poza kasetę. Śruba H odpowiada za najmniejszą koronkę, a śruba L za największą. Najpierw odłącz linkę od przerzutki, luzując śrubę mocującą. Baryłkę przy manetce wkręć do końca, a następnie wykręć o około trzy obroty. Zostawisz w ten sposób zakres do późniejszych korekt.
Ustawienie ogranicznika H wykonaj w następującej kolejności:
- Zrzuć łańcuch na najmniejszą koronkę kasety i zakręć korbą.
- Patrząc od tyłu, ustaw górne kółko przerzutki dokładnie w osi z najmniejszą koronką.
- Jeśli wózek znajduje się zbyt blisko koła, wkręcaj śrubę H małymi ruchami. Jeśli jest zbyt daleko na zewnątrz, wykręcaj ją.
- Po każdej korekcie zakręć korbą i sprawdź, czy łańcuch pracuje cicho, bez cykania i prób spadania z kasety.
Następnie ustaw ogranicznik L:
- Przełóż łańcuch na największą koronkę kasety, obracając korbą i przesuwając przerzutkę ostrożnie.
- Sprawdź, czy górne kółko znajduje się w osi z największą koronką.
- Jeśli łańcuch nie chce wejść na największą koronkę, wykręcaj śrubę L małymi krokami. Jeśli przerzutka wychodzi za daleko i łańcuch zbliża się do szprych, wkręcaj ją.
- Przełącz kilka razy między skrajnymi koronkami i sprawdź, czy łańcuch nie ociera oraz nie spada poza kasetę.
Nie luzuj śruby L bez kontroli położenia przerzutki. Zbyt duże wychylenie może wciągnąć łańcuch między kasetę a szprychy, powodując uszkodzenie koła, przerzutki lub łańcucha. Jeśli ustawienie największej koronki wymaga dużej korekty, najpierw ponownie sprawdź hak przerzutki.
Jak wyregulować naciąg linki baryłką?
Po ustawieniu ograniczników przełóż łańcuch na najmniejszą koronkę, ręcznie napnij linkę i dokręć śrubę mocującą przy przerzutce. Nie napinaj jej kombinerkami. Wystarczy mocne napięcie dłonią. Jeśli linka lub pancerze są nowe, ich ułożenie może się nieco zmienić podczas pierwszych przełączeń.
Teraz wyreguluj indeksowanie biegów:
- Przełącz manetkę o jeden bieg i zakręć korbą. Łańcuch powinien wejść na sąsiednią, większą koronkę bez zwłoki i głośnej pracy.
- Jeśli łańcuch nie chce wejść na większą koronkę, wykręć baryłkę, czyli obróć ją przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Zwiększysz naciąg linki.
- Jeśli łańcuch zbyt chętnie wchodzi na większe koronki albo nie chce z nich schodzić, wkręć baryłkę zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Zmniejszysz naciąg linki.
- Wykonuj korekty po ćwierć obrotu, za każdym razem sprawdzając zmianę biegu. Przejdź przez całą kasetę.
Baryłka służy do drobnych korekt. Jeśli trzeba obrócić ją o wiele pełnych obrotów, problem może wynikać z niewłaściwego zamocowania linki, zużytego pancerza, krzywego haka albo uszkodzenia przerzutki. Nie próbuj kompensować takiej usterki samym regulatorem.
Na końcu sprawdź śrubę B. Reguluje ona odległość górnego kółka wózka od kasety, szczególnie przy największej koronce. Jej ustawienie zależy od konkretnej przerzutki i kasety, dlatego pierwszeństwo ma instrukcja producenta. W części napędów stosuje się około 5–6 mm dla kaset o mniejszej rozpiętości i około 8–9 mm przy większych kasetach, ale nie należy traktować tych wartości jako uniwersalnych dla każdego modelu. Wkręcanie śruby B zwykle zwiększa odstęp kółka od kasety, a wykręcanie go zmniejsza.
Co sprawdzić, gdy biegi nadal działają źle?
| Objaw | Przyczyna | Działanie |
|---|---|---|
| Łańcuch nie wchodzi na większą koronkę | Za mały naciąg linki, opór w pancerzu albo zbyt mocno wkręcona baryłka | Wykręć baryłkę o ćwierć obrotu i sprawdź zmianę. Jeśli nie pomaga, skontroluj linkę, pancerze i hak. |
| Łańcuch nie chce zejść na mniejszą koronkę | Za duży naciąg linki lub zanieczyszczony pancerz | Wkręć baryłkę o ćwierć obrotu. Nie kręć śrubami H i L, jeśli problem dotyczy biegu pośredniego. |
| Napęd hałasuje na jednym biegu | Nieprawidłowe indeksowanie, krzywy hak albo źle ustawiona śruba B | Wykonaj małą korektę baryłką, a następnie sprawdź ustawienie haka i odległość kółka od kasety. |
| Łańcuch spada za najmniejszą lub największą koronkę | Nieprawidłowo ustawiony ogranicznik H albo L | Zatrzymaj regulację i ustaw właściwy ogranicznik. Przy stronie szprych zachowaj szczególną ostrożność. |
Po regulacji przełączaj biegi na stojaku, ale nie uznawaj pracy „na sucho” za ostateczny test. Wykonaj krótką jazdę próbną w bezpiecznym miejscu i zmieniaj przełożenia także podczas pedałowania pod obciążeniem. Jeśli pojawi się opóźnienie lub hałas, wprowadź drobną korektę baryłką. Gdy mimo prostego haka, sprawnej linki i prawidłowych ograniczników przerzutka nadal działa nieprawidłowo, sprawdź zużycie kasety, łańcucha oraz samego wózka albo zleć diagnostykę serwisowi.
